Najważniejsze informacje
Standardy tokenów to zbiory reguł, przy użyciu których smart kontrakty tworzą tokeny w świecie krypto. Pełnią funkcję tzw. szablonów i zapewniają zgodność.
Standardy Ethereum (ERC), takie jak ERC-20 i ERC-721, są najpowszechniejsze, ale inne sieci blockchain, np. Bitcoin czy Solana, mają własne specjalne standardy.
Zdolność do współpracy umożliwia różnym aplikacjom (portfelom, giełdom, grom) współpracę z tymi tokenami bez konieczności pisania niestandardowego kodu dla każdej z nich.
Wstęp
Chociaż są dziesiątki tysięcy kryptowalut, zaskakujące może być to, że większość z nich działa na tym samym modelu. Modele te, czyli tzw. standardy tokenów, określają bardzo ważny zakres funkcji i własności tokenów sieci blockchain.
Standardy tokenów określają zakres funkcji i właściwości tokenów sieci blockchain. Podobnie jak USB jest uniwersalnym standardem, który daje gwarancję, że każda mysz będzie działać z dowolnym komputerem, standardy tokenów dają gwarancję, że zupełnie nowy token będzie działać z wcześniejszymi portfelami, giełdami i aplikacjami zdecentralizowanymi (DApp).
Dlaczego są nam potrzebne standardy tokenów?
1. Możliwość współdziałania
Główną zaletą standardów jest zgodność. Jeżeli deweloper wyemituje token zgodny ze standardem, może on automatycznie współpracować z bieżącą infrastrukturą. Np. ponieważ stablecoin USDT działa w standardzie ERC-20, działa od razu na Uniswapie, MetaMasku i giełdach scentralizowanych bez potrzeby pisania przez te platformy specjalnego kodu.
2. Komponowalność
W finansach zdecentralizowanych (DeFi) komponowalność umożliwia deweloperom tworzenie nowych produktów przy użyciu już dostępnych elementów, czyli tzw. finansowych klocków lego. Ponieważ deweloperzy dokładnie wiedzą, jak się zachowuje standardowy token, mogą tworzyć złożone protokoły pożyczkowo-handlowe, które automatycznie obsługują każdy token spełniający dany standard.
3. Sprawność
Dzięki standardom deweloperzy nie muszą „odkrywać Ameryki”. Zamiast pisać od zera smart kontrakt do obsługi podstawowych funkcji, np. przelewu czy sprawdzenia salda, korzystają ze zweryfikowanych bibliotek działających na uzgodnionych standardach. Zmniejsza to ryzyko błędów i przyspiesza prace.
Najpopularniejsze standardy tokenów Ethereum (EVM)
Ponieważ sieć Ethereum była pierwszą programowalną siecią blockchain, jej zapytania o uwagi – „Requests for Comments” (ERC) – stały się fundamentem branży. Standardy te są także stosowane na łańcuchach zgodnych z EVM, np. Avalanche, Polygon czy Arbitrum.
ERC-20 (tokeny zamienne)
Zaproponowany w roku 2015 standard ERC-20 jest standardem branżowym tokenów zamiennych. Koncepcja tzw. zamienności oznacza, że tokeny są wymienne, czyli jedna jednostka tokena ma takie samo zastosowanie i taką samą wartość jak inna jednostka (podobnie jak jeden banknot dolarowy równa się drugiemu banknotowi dolarowemu).
Zastosowania: Stablecoiny (USDT, USDC), tokeny zarządzania (UNI, AAVE) i tokeny użytkowe.
Najważniejsze funkcje: Daje użytkownikom możliwość sprawdzania parametru TotalSupply i przesyłania aktywów poprzez Transfer lub TransferFrom.
ERC-721 (tokeny niezamienne)
ERC-721 to standard, który był siłą napędową boomu na NFT w roku 2021. W odróżnieniu od tokenów ERC-20 każdy token ERC-721 jest niepowtarzalny. Aby to zagwarantować, każdy token ma w obrębie kontraktu konkretny identyfikator tokenId.
Zastosowania: Niepowtarzalne aktywa cyfrowe, np. świadectwa, przedmioty kolekcjonerskie, grafiki, aktywa do gier, pliki tożsamości cyfrowej czy tytuły własności.
Najważniejsza różnica: O ile 1 ETH ma zawsze wartość 1 ETH, o tyle każdy token ERC-721 ma niepowtarzalne wartości i własności.
ERC-1155 (standard wielotokenowy)
Jest to standard tokenów, który ma wyeliminować niedomagania oddzielnego stosowania standardów ERC-20 i ERC-721. ERC-1155 stanowi standard, który może obsługiwać oba rodzaje tokenów – zamienne i niezamienne.
Zamienność częściowa: ERC-1155 nadaje się doskonale do gier. W grze mogą np. występować tzw. złote monety (zamienne), tzw. miecze żelazne (częściowo zamienne – jest 1000 identycznych mieczy) czy tzw. legendarna tarcza (niepowtarzalny token NFT). Standard ERC-1155 umożliwia kontraktom obsługę wszystkich tych rodzajów aktywów naraz.
Przesył pakietowy: W odróżnieniu od starszych standardów ERC-1155 umożliwia wysyłanie różnego rodzaju tokenów w ramach jednej transakcji, co znacząco obniża opłaty za gaz.
Standardy spoza sieci Ethereum
Sieć Ethereum stworzyła precedens, ale inne duże sieci blockchain opracowały własne standardy, które mają obsługiwać ich konkretną architekturę.
BNB Smart Chain: BEP-20
BEP-20 to główny standard tokenów w sieci BNB Smart Chain (BSC). Funkcjonuje niemal dokładnie tak samo, jak ERC-20 na Ethereum, ale jest zoptymalizowany pod szybkość i niskie opłaty BSC. Obsługuje także tzw. tokeny powiązane, czyli opakowane wersje aktywów z innych sieci (np. Bitcoin czy Ethereum), wprowadzane do ekosystemu BNB Chain.
Solana: SPL (Solana Program Library)
Solana obsługuje tokeny inaczej niż łańcuchy EVM. Na Ethereum każdy token jest osobnym smart kontraktem. Na Solanie jest tylko jeden „program tokenów” (standard SPL), a nowe tokeny to po prostu nowe konta tworzone w obrębie tego programu. Dzięki tej architekturze Solana jest w stanie szybko realizować transakcje równoległe.
Standard SPL obsługuje zarówno tokeny zamienne (np. USDC na Solanie), jak i NFT bez konieczności stosowania oddzielnych standardów jak ERC-20 i ERC-721.
Bitcoin: BRC-20 i Runes
Przez ponad dekadę Bitcoin był postrzegany wyłącznie jako waluta, a nie platforma dla tokenów. Zmieniło się to w 2023 roku wraz z powstaniem protokołu Ordinals.
BRC-20: Eksperymentalny standard umożliwiający tworzenie tokenów zamiennych bezpośrednio na sieci Bitcoin przy użyciu inskrypcji tekstowych. W odróżnieniu od tokenów działających na smart kontraktach tokeny BRC-20 wykorzystują sieć blockchain Bitcoin jako bazę danych do rejestrowania przelewów.
Runes: Sprawniejszy protokół opracowany do emisji tokenów zamiennych na sieci Bitcoin o mniejszych gabarytach w trybie on-chain niż BRC-20.
Rozwiązanie ograniczenia: zgodność międzyłańcuchowa
Głównym ograniczeniem standardów tokenów jest to, że są zwykle skazane na własną sieć blockchain. Token ERC-20 w sieci Ethereum nie może natywnie funkcjonować na Solanie.
Tokeny opakowane
Tradycyjnie problem ten rozwiązywano poprzez opakowywanie aktywów. Aby dało się przenieść bitcoina na sieć Ethereum, BTC zamyka się w skarbcu, a równoważną ilość tzw. opakowanego BTC (WBTC) mintuje się jako token ERC-20 na Ethereum. Chociaż rozwiązanie to jest skuteczne, historia pokazuje, że mosty, w których te aktywa są zamknięte, stają się celem ataków hakerskich.
Tokeny zamienne ogólnosieciowe (OFT)
Niektóre protokoły interoperacyjne (np. LayerZero czy Chainlink CCIP) wykraczają poza proste opakowywanie. Uwzględniają możliwość przesyłania tokenów wielosieciowych, które mogą się natywnie przemieszczać z łańcucha na łańcuch za pomocą bezpiecznych systemów komunikacyjnych, zamiast polegać na skarbcach scentralizowanych.
Podsumowanie
Standardy tokenów są niewidzialnym fundamentem gospodarki krypto. Niezależnie od tego, czy są to tokeny ERC-20 na naszym portfelu, tokeny BRC-20 w sieci Bitcoin, czy tokeny SPL w sieci Solana, „modele” te umożliwiają funkcjonowanie jednolitego, sprawnego i komponowalnego ekosystemu.
W ostatnich latach obserwujemy odchodzenie od prostych standardów na rzecz rozwiązań złożonych, hybrydowych, jak np. ERC-404 czy protokoły Omnichain, które pomagają w tworzeniu bardziej połączonej sieci Web3.
Dalsza lektura
Co to jest protokół Ordinals? Zestawienie NFT w sieci Bitcoin
Wyjaśnienie wyabstrahowania kont w sieci Ethereum (ERC-4337)
Wyłączenie odpowiedzialności: Niniejsza treść jest prezentowana bez rękojmi, wyłącznie w celach ogólnoinformacyjnych i dydaktycznych, bez jakichkolwiek oświadczeń ani gwarancji. Nie należy jej rozumieć jako porady finansowej, prawnej ani innego rodzaju porady specjalistycznej. Nie ma ona również charakteru zachęty do zakupu jakiegokolwiek konkretnego produktu ani usługi. Użytkownik powinien zasięgnąć własnej porady u odpowiednich fachowych doradców. Możliwe, że produkty wspomniane w tym artykule nie będą dostępne w danym regionie. Jeżeli artykuł jest napisany przez osobę z zewnątrz, należy pamiętać, że wyrażane poglądy są poglądami tej osoby i nie muszą odzwierciedlać poglądów Akademii Binance. Więcej informacji można znaleźć w naszym pełnym wyłączeniu odpowiedzialności. Ceny aktywów cyfrowych bywają zmienne. Wartość Twojej inwestycji może spaść lub wzrosnąć i możliwe, że nie odzyskasz zainwestowanej kwoty. Ponosisz wyłączną odpowiedzialność za swoje decyzje inwestycyjne, a Akademia Binance nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne straty. Niniejszego materiału nie należy rozumieć jako porady z zakresu finansów, prawa ani innej dziedziny. Więcej informacji można znaleźć w naszych Warunkach użytkowania i Ostrzeżeniu o ryzyku.